खोई घण्टाघर !

(स्तम्भकार कुमार रुपाखेती)

जापानका विद्यार्थीहरूले आफ्नो खाजाको रकम कटौती गरेर वीरगञ्जको ऐतिहासिक घण्टाघरको घडी उपहारमा वीरगञ्ज पठाएका थिए। केही वर्षअघि व्यस्क (तरुणो) भएपछि उनीहरू जापानबाट वीरगञ्जको घण्टाघर हेर्न लामो यात्रा तय गरेर वीरगञ्ज आएका थिए।

तर लामो समयदेखि वीरगञ्ज महानगरपालिकाले जिर्ण भएको भन्दै घण्टाघरलाई बेहुली झैँ घुम्टो ओढाएर राखेको छ। जिर्ण घण्टाघरको मर्मत सम्भारको नाममा लामो समयदेखि त्रिपालले छोपेर कछुवाको गतिमा काम गर्नाले महानगरपालिकाको कार्यक्षमतामा प्रश्न गर्ने थुप्रै वीरगञ्जवासी छन्। बेलाबेलामा घण्टाघरको बिजोग हामीले देख्दै आएका छौँ। कहिले लामो समयसम्म घण्टाघरको घडी बन्द हुने, घण्टाघरको घडी स्लो र कहिले फास्ट हुने र अहिले मर्मत सम्भारको नाममा त्रिपाल ओढाएर राखिएको छ।

“खोदा पहाड, निकाल चुहा” अहिले महानगरका मेयरको पहिचान बनेको छ। मेयर व्यस्त छन्, कहिले अख्तियारमा त कहिले अदालतको सेरोफेरोमा।

वीरगञ्जको घण्टाघर आम नागरिक र पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्र भएकाले मर्मत सम्भारको नाममा महानगरपालिकाले बिलम्ब र लापरवाही गरिरहेको देखिन्छ। तीन महिनादेखि मर्मत सम्भार बन्दै कुरूप बनाएर छोपिएको छ घण्टाघरलाई। घण्टाघर जस्तो जनसरोकार र आकर्षणको केन्द्रको जाबो सानो मर्मत सम्भारलाई त महानगरपालिकाले समयमा काम सम्पन्न गर्न सक्दैन भने महानगरका अन्य ठूला प्रोजेक्टको गति के होला?

विवाहित नयाँ दुलही त आजकल एकैछिन घुम्टोमा निस्सासिएको महसुस गर्छन् भने महानगरले त घण्टाघरमा करिब ३ महिनादेखि घुम्टोमै राखेर आफ्नो दायित्व पूरा भएको ठान्दैछ।

अस्ति एकजना सचेत वीरगञ्जवासीले त त्रिपालले छोपिएको घण्टाघरको फोटो मोबाइलले खिचेर जापानसम्म पठाइदिए। फेसबुकमा शीर्षक थियो “जापानीले नेपालीलाई उपहार दिएको घण्टाघर”। हाम्रो महानगरपालिकाले आधा अधुरा काम गर्न माहिर छ। उदाहरणका लागि सिर्सिया, माइराम पोखरी र बाल उद्यानलाई हेरौँ। बाराको जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिका र कलैया उपमहानगरपालिकाले सहयोग नगरेको भन्दै वीरगञ्ज महानगरपालिकाले सिर्सिया नदीलाई प्रदूषणमुक्त गर्ने अभियान नै आधाअधुरो छाडिदियो। सिर्सिया नदी होइन गनाउने नालामा परिणत गरिदियो।

त्यस्तै बाल उद्यानमा हराएको जग्गा खोज्ने अभियानसमेत अधुरै छाडिदियो। तोडफोड टाँय टाँय फिस्स भयो। अनि उल्टै अतिक्रमणकारीहरूलाई अदालत जाने मौका दियो। अतिक्रमित जग्गा खोज्ने बहानामा बाल उद्यानको नाम चाहिँ परिवर्तन गरिएछ। स्याबास मेयर साहेब।

त्यस्तै प्रदेश सरकारले खानेपानी हाहाकार भएको बखत महानगरपालिकाका सबै वडाहरूमा डिप बोरिङ नगरी दिएको भए महानगर जलबिना माछा हुने थियो।

वडा नम्बर ५ मा नै पूर्व मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले थुप्रै डिप बोरिङ गराएका छन्। तर वडाको सहरमा केही चालु पुर्जाहरूले डिप बोरिङ शुल्क भन्दै मासिक दुई सय जबरजस्ती उठाएर लुटेका छन्। फुपूको श्राद्धे गर्न पाएका छन्। वडा नम्बर ५ मा पूर्व मुख्यमन्त्री लालबाबुले विशाल शिव मन्दिर र नारायणी स्पोर्ट्स क्लब बनाएर जनताको मन जितेका छन्।

महानगर र वडा कार्यालयबाट वडा विकासमा सिन्को भाँचिएको देखिँदैन। वडा नम्बर ५ मा यसपालि मेयरको प्रमुख आतिथ्यमा “मदर्स डे” मा आमाको मुख हेर्ने कार्यक्रम पनि भएन।

सिर्सिया नदी, बाल उद्यान, वैभव वीरगञ्ज, सुरक्षित वीरगञ्ज र स्विमिङ पूल झैँ घण्टाघरको जिर्णोद्धार र मर्मत समेत मागी खाने भाँडो नबनोस्। फुर्ति देखाएर आधाअधुरो, गाँडे गोल्चे काम महानगरले नगरोस्। ठोस काम गर्ने साहस गरोस्।

“खोदा पहाड, निकाल चुहा” अहिले महानगरका मेयरको पहिचान बनेको छ। मेयर व्यस्त छन्, कहिले अख्तियारमा त कहिले अदालतको सेरोफेरोमा।

वीरगञ्जमा पहिलो पटक पर्यटकको रूपमा घुम्न आउनेहरूले ‘खोई घण्टाघर’ भनेको सुन्दा लाज लाग्न थाल्यो। मलाई पनि छोपिएको घण्टाघर नजिक अस्ति एकजना ग्रामीणले “घण्टाघर कहाँ बाटे” भनेर प्रश्न गर्दा मैले मजाकिया पारामा – “मेयर साहेब के पुछ” भनेर जवाफ दिँदा बिचरा ग्रामीण जिल्ल पर्यो।

घण्टाघर, स्विमिङ पुल, नगरसभा गृह, बाल मन्दिर, बाल उद्यान आदि जस्ता ऐतिहासिक धरोहरहरू कालान्तरमा व्यक्तिगत पेवामा परिणत हुने के बेर?

आधा अधुरा काम गर्नेहरूलाई ‘अधभेसर’ पनि भनिन्छ। एउटा सर्पको नाम पनि अधभेसर हुन्छ। नाम मात्र मिल्नु सहयोग मात्र हो है? मधेस आन्दोलनको शिकार बनेको भानुचोक बसपार्कको कवि भानुको प्रतिमा दोस्रोको पछि बल्ल बल्ल जोरजाम गरेर सानो आकारमा टाँसिएको हामीलाई थाहा छ।

भानुभक्त आचार्यको प्रतिमाले पुनः स्थापना हुन त दशकौं लाग्यो भने विचरा घण्टाघर। हाय रे घण्टाघर।